Kleurconstantie; Onze hersenen helpen ons een handje

Optical illusions is een term om aan te geven dat je hersenen iets waarnemen, wat in werkelijkheid eigenlijk helemaal niet waar is. Zo kan je bijvoorbeeld naar een object kijken waarvan je denkt dat deze een bepaalde kleur heeft, maar in werkelijkheid is het een hele andere kleur. Dit heeft allemaal te maken met onze hersenen die een bepaalde waarneming vertalen om de wereld voor ons een stuk duidelijker te maken.

Optical illusions komen in verschillende vormen voor. In dit artikel zullen we het fenomeen kleurconstantie ter sprake brengen. Op 27 februari 2015 was het internet in de ban van niets minder dan.. een jurkje. Men werd het er maar niet over eens welke kleur het jurkje had. Zo zagen sommigen de kleuren wit-goud en anderen de kleuren blauw-zwart. Dit zorgde voor zeer veel frustratie, want wat eerst leek op een grote grap, bleek werkelijkheid te zijn.

Het beroemd geworden jurkje is een goed voorbeeld van het hierboven genoemde fenomeen kleurconstantie. Dit is een eigenschap die de mens bevat om objecten te kunnen identificeren. Zo kan het zijn dat hetzelfde object, laten wij zeggen een appel, in de schaduw er anders uitziet dan in de volle zon. Je hersenen nemen waar dat het object nog steeds hetzelfde is, namelijk een appel, en proberen daarom da kleur van de appel onveranderd te laten. Op deze manier kunnen wij objecten dus herkennen aan de kleur. Kleurconstantie is dus een hulpmiddel waarbij je hersenen ongeacht het soort licht, de kleuren als vrijwel hetzelfde aan ons laten zien. De kleur die wij zien wordt namelijk bepaald door omgevingsfactoren, zoals licht.

Oke, en nu komen wij weer terug op het jurkje. Waarom ziet de ene groep mensen de kleuren wit-goud en de andere groep blauw-zwart? Dit hangt af van persoonlijke verschillen van mensen; zo hebben sommige mensen meer lichtgevoelige cellen in het oog dan de ander. En ook zijn sommige cellen meer gevoelig voor het ene kleur licht dan ander soort licht. Ook hangt het af van persoonlijke ervaring. Iemand die zich vaak bevindt in bijvoorbeeld rood licht, zal objecten waarnemen zoals deze te zien zijn in rood licht.

Nog een voorbeeld van kleurconstantie is te zien in onderstaand plaatje. We zien een veld met vierkanten en een groene cilinder die er een schaduw op veroorzaakt. Twee vierkanten zijn aangegeven met de letters ”A” en ”B”. Zijn beide vierkanten dezelfde kleur?

 

Het antwoord zal je verbazen, maar het is ja! Beide vierkanten zijn exact dezelfde kleur. Onze hersenen nemen vierkant B waar als lichter omdat er een schaduw op is geworpen door de groene cilinder. De hersenen passen kleurconstantie toe en laten de kleur lichter zien dan het is.

Nog steeds niet overtuigd? Via onderstaande link kun je een video bekijken en het bewijs opvragen: https://www.youtube.com/watch?v=RIFXcR2NxcY

Nu is het aan jullie! Was jij team wit-geel of team blauw-zwart? En heb jij eerder een discussie gehad over een kleur?